Daripada Rondaan Rutin kepada Pembelajaran Berterusan — Kerangka Budaya Penambahbaikan untuk PK

Pengenalan

Industri sekuriti swasta di Malaysia beroperasi di bawah Akta Agensi Persendirian 1971 (Akta 27), yang mengawal perniagaan agensi persendirian melalui sistem lesen (Malaysia, 1971). Menurut jawapan Kementerian Dalam Negeri di Dewan Rakyat, syarat pengambilan pengawal keselamatan termasuk menjalani latihan asas, termasuk latihan mengendalikan senjata api (Kementerian Dalam Negeri, 2014). Pada Februari 2014, kementerian melaporkan 249,946 pengawal warganegara yang berdaftar (Kementerian Dalam Negeri, 2014). Angka itu sudah lama, tetapi ia menunjukkan skala tenaga kerja ini.

Latihan asas ialah titik permulaan. Ancaman, teknologi dan tuntutan pelanggan berubah lebih cepat daripada kandungan kursus asas. Soalannya ialah bagaimana organisasi dan individu menjadikan pembelajaran sebagai tabiat harian, dan bukan acara sekali seumur hidup.

1. Kerangka konsep: kaizen dan kitaran PDCA

Kaizen ialah pendekatan pengurusan yang menekankan penambahbaikan berterusan, walaupun segala-galanya kelihatan berjalan lancar (Imai, 1986). Ia selari dengan kitaran Rancang–Laksana–Semak–Tindak (Plan–Do–Check–Act, PDCA). Kitaran ini berasal daripada Shewhart dan disebarkan oleh Deming (1986), yang sendiri lebih gemar menamakannya PDSA (Plan–Do–Study–Act). Dalam kerja sekuriti fizikal, kitaran ini boleh diterjemahkan seperti berikut:

• Rancang: kenal pasti kelemahan, contohnya titik buta pada laluan rondaan.
• Laksana: cuba perubahan kecil, contohnya mengubah masa atau urutan rondaan.
• Semak: bandingkan hasilnya melalui buku log, rakaman CCTV dan maklum balas rakan sekerja.
• Tindak: jika berkesan, jadikan prosedur tetap dan kongsikan kepada syif lain. Jika tidak, ulang kitaran.

2. Belajar daripada kesilapan: lapisan pertahanan

Reason (1990a, 1990b) menghujahkan bahawa kegagalan besar jarang berpunca daripada satu kesilapan. Ia biasanya berlaku apabila kelemahan tersembunyi (latent failures) pada beberapa lapisan pertahanan kebetulan sejajar. Gambaran ini kemudian dikenali sebagai “model keju Swiss”. Model ini berguna, tetapi ia juga pernah dikritik kerana digunakan terlalu meluas tanpa sokongan model lain (EUROCONTROL, n.d.).

Bagi sekuriti fizikal, setiap lapisan seperti pagar, kawalan akses, CCTV, rondaan dan prosedur serah tugas mempunyai “lubang” tersendiri. Peristiwa hampir-terlepas (near miss) ialah isyarat bahawa lubang itu hampir sejajar. Organisasi yang mencatat dan menganalisis peristiwa sebegini, tanpa menghukum pelapor, dapat menutup lubang sebelum kejadian sebenar berlaku.

3. Keselamatan psikologi sebagai prasyarat pembelajaran

Pembelajaran kumpulan memerlukan persekitaran yang selamat untuk mengaku silap dan bertanya. Edmondson (1999) memperkenalkan konsep keselamatan psikologi pasukan, iaitu kepercayaan bersama bahawa pasukan selamat untuk mengambil risiko antara individu. Kajiannya terhadap 51 pasukan kerja dalam sebuah syarikat pembuatan mendapati keselamatan psikologi berkait dengan tingkah laku pembelajaran, dan tingkah laku pembelajaran pula menjadi perantara kepada prestasi pasukan.

Satu peringatan: kajian itu dijalankan dalam sektor pembuatan, bukan sekuriti. Penerapannya kepada pasukan sekuriti ialah hujah yang munasabah, tetapi ia belum disahkan oleh kajian yang sama dalam konteks Malaysia. Bagi penyelia, implikasinya ialah jika seorang PK takut ditegur kerana melaporkan kesilapan sendiri, maklumat paling berharga akan disembunyikan.

4. Latihan bersengaja (deliberate practice)

Ericsson, Krampe dan Tesch-Römer (1993) mengemukakan bahawa kepakaran terbina melalui usaha berpanjangan yang sengaja disasarkan untuk memperbaik prestasi, dan bukan sekadar pengulangan. Seorang PK yang berpuluh tahun bertugas tetapi tidak pernah menerima maklum balas atau mencabar dirinya boleh kekal pada tahap yang sama. Latihan simulasi kecemasan, ulang kaji prosedur dan sesi bedah kes (after-action review) selepas insiden ialah bentuk latihan bersengaja dalam konteks kerja ini.

Satu peringatan: konsep ini berpengaruh tetapi dipertikaikan. Kajian asal tertumpu kepada pemain muzik dan pakar bidang lain, dan satu percubaan replikasi pada 2019 tidak dapat mengulang dapatan terasnya bahawa jumlah latihan terkumpul sepadan dengan setiap tahap kemahiran (Macnamara & Maitra, 2019). Penerapannya kepada kerja sekuriti ialah penaakulan kami sendiri.

5. Langkah praktikal

Untuk individu PK:

1. Simpan jurnal pembelajaran ringkas, satu catatan setiap syif.
2. Minta maklum balas khusus daripada penyelia atau rakan senior.
3. Ulang kaji SOP dan kemahiran kecemasan secara berkala.

Untuk penyelia dan pengurus tapak:

1. Adakan taklimat lima minit sebelum syif yang menggunakan satu kes pembelajaran.
2. Wujudkan saluran pelaporan hampir-terlepas yang tidak menghukum.
3. Laksanakan bedah kes selepas setiap insiden penting, dengan fokus pada sistem dan bukan pada individu.
4. Raikan penambahbaikan kecil di hadapan pasukan.

Penutup

Budaya penambahbaikan berterusan bukan program yang dilancarkan sekali dan dilupakan. Ia pembudayaan tabiat belajar, bertanya dan membetulkan diri dalam kerja harian. Bagi industri yang dipertanggungjawabkan melindungi nyawa dan harta, tabiat itu ialah sebahagian daripada profesionalisme.

Dari PK untuk PK

Penafian: Artikel ini disediakan khusus untuk pakguard.online dan tidak boleh diterbitkan semula tanpa kebenaran bertulis. Kandungan adalah berdasarkan sumber-sumber awam yang dinyatakan dan adalah tepat pada tarikh penerbitan. Pembaca dinasihatkan merujuk sumber asal atau pihak berkuasa berkaitan untuk maklumat terkini. pakguard.online tidak menanggung sebarang liabiliti ke atas keputusan yang dibuat berdasarkan kandungan di laman ini.

Rujukan

Deming, W. E. (1986). Out of the crisis. MIT Press. Sumber bagi falsafah kualiti berterusan dan kitaran penambahbaikan (PDCA/PDSA). Semak bagaimana buku ini menyatakan asal-usul kitaran tersebut sebelum terbit.

Edmondson, A. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350–383. Kajian 51 pasukan kerja yang memperkenalkan konsep keselamatan psikologi dan kaitannya dengan pembelajaran pasukan. https://doi.org/10.2307/2666999

Ericsson, K. A., Krampe, R. T., & Tesch-Römer, C. (1993). The role of deliberate practice in the acquisition of expert performance. Psychological Review, 100(3), 363–406. Sumber bagi konsep latihan bersengaja. Pautan DOI belum disahkan; uji sebelum terbit. https://doi.org/10.1037/0033-295X.100.3.363

EUROCONTROL. (n.d.). Revisiting the “Swiss cheese” model of accidents. EUROCONTROL. Kajian semula model keju Swiss yang menyatakan kritikan terhadapnya. https://www.eurocontrol.int/publication/revisiting-swiss-cheese-model-accidents

Imai, M. (1986). Kaizen: The key to Japan’s competitive success. McGraw-Hill. Sumber bagi konsep kaizen, iaitu penambahbaikan berterusan walaupun keadaan berjalan baik.

Kementerian Dalam Negeri. (2014, 20 Mac). Pertanyaan bagi jawapan lisan Dewan Rakyat, soalan no. 41. Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia. Bilangan pengawal berdaftar (28 Februari 2014) dan syarat latihan asas pengambilan pengawal. https://pardocs.sinarproject.org/documents/2014-march-april-parliamentary-session/oral-questions-soalan-lisan/2014-03-20-parliamentary-replies/soalan-41.pdf

Macnamara, B. N., & Maitra, M. (2019). The role of deliberate practice in expert performance: Revisiting Ericsson, Krampe & Tesch-Römer (1993). Royal Society Open Science. Percubaan replikasi yang tidak mengulang dapatan teras kajian 1993. Semak butiran jilid dan halaman sebelum terbit. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6731745

Malaysia. (1971). Akta Agensi Persendirian 1971 (Akta 27). Kementerian Dalam Negeri. Rangka undang-undang yang mengawal perniagaan agensi persendirian melalui lesen. https://www.moha.gov.my/utama/images/Bahagian%20Keselamatan%20dan%20Ketenteraman%20Awam/AKTA/AGENSI%20PERSENDIRIAN/Akta%20Agensi%20Persendirian%201971.pdf

Reason, J. (1990a). Human error. Cambridge University Press. Sumber bagi analisis ralat manusia dan lapisan pertahanan.

Reason, J. (1990b). The contribution of latent human failures to the breakdown of complex systems. Philosophical Transactions of the Royal Society B. https://doi.org/10.1098/rstb.1990.0090 Memperkenalkan kegagalan tersembunyi (latent failures). Semak jilid dan halaman (dipercayai jilid 327, 475–484) sebelum terbit.